Introductie
De confrontatie met kanker heeft een grote impact en leidt vaak tot psychische symptomen zoals angst, depressie en vermoeidheid. Niet alle patiënten ontwikkelen deze problemen echter, wat erop wijst dat kwetsbaarheidsfactoren een rol spelen. Vroege maladaptieve schema’s (EMS’en) zijn diepgewortelde denkpatronen, overtuigingen, emoties en gedragingen die zich ontwikkelen tijdens de kindertijd of adolescentie als gevolg van onvervulde fundamentele emotionele behoeften. Deze schema’s blijken waardevolle indicatoren te zijn voor de kwetsbaarheid voor psychopathologie. Deze studie onderzocht hoe verschillende EMS’en samenhangen met symptomen van angst, depressie en vermoeidheid bij kankerpatiënten.
Methoden
Deze cross-sectionele studie maakte gebruik van baselinegegevens uit een bestaand prospectief cohort van kankerpatiënten die tussen december 2019 en juni 2020 werden verwezen naar het Helen Dowling Instituut (HDI). Als onderdeel van de intakeprocedure vulden deelnemers verschillende vragenlijsten in om vermoeidheid (CIS), angst en depressie (HADS) te meten. Voor de oorspronkelijke studie werd daarnaast een vragenlijst toegevoegd om schema’s (EMS’en) in kaart te brengen (SQ-sf). Met behulp van een netwerkanalyse werd onderzocht hoe de verschillende EMS’en samenhangen met angst, depressie en vermoeidheid. Vervolgens werd bekeken welke EMS’en het meest direct verbonden waren met deze klachten.
Resultaten
De netwerkanalyse liet zien dat angst het meest direct samenhing met het schema kwetsbaarheid voor schade, terwijl depressie het meest direct samenhing met het schema afhankelijkheid. Vermoeidheid bleek niet rechtstreeks samen te hangen met een specifiek schema, maar was wel gerelateerd aan depressieve klachten. Hierdoor leek vermoeidheid indirect samen te hangen met het schema afhankelijkheid. Deze relaties vormden de sterkste verbindingen tussen de symptomen en de schema’s binnen het netwerk.
Conclusie
Deze studie draagt bij aan het inzicht in de relatie tussen schema’s (EMS’en) en psychische klachten bij mensen met kanker. De resultaten suggereren dat overtuigingen rondom gevaar of ziekte en een verminderd gevoel van autonomie in het bijzonder samenhangen met angst- en depressieve klachten. Het herkennen van deze patronen kan helpen om kwetsbare patiënten beter te identificeren en de psychosociale ondersteuning voor mensen die leven met kanker verder te verbeteren.